Przejdź do treści
Cyfrowe Archiwum Polskiego Atlasu Etnograficznego

dr Agnieszka Pieńczak

Agnieszka Pieńczak

Doktor nauk humanistycznych w zakresie etnologii, uzyskany w Wydziale Historycznym Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu w 2006 roku. Obecnie w trakcie przewodu habilitacyjnego na podstawie rozprawy pt. Obrzędowość narodzinowa na Górnym Śląsku – izolacja położnicy. Możliwości porównawcze Polskiego atlasu etnograficznego i Atlas der deutschen Volkskunde (Katowice 2016).

Publikacje zwarte (od doktoratu):

  • Rola i znaczenie swata w kojarzeniu małżeństw, t. 8, cz. II. W: Zwyczaje i obrzędy weselne,„Komentarze do Polskiego Atlasu Etnograficznego”, red. Zygmunt Kłodnicki, Uniwersytet Śląski – Polskie Towarzystwo Ludoznawcze, Cieszyn – Wrocław, 298 s., 30 map; ISBN:978-83-87266-86-8
  • Obrzędowość narodzinowa na Górnym Śląsku – izolacja położnicy. Możliwości porównawcze Polskiego atlasu etnograficznego i Atlas der deutschen Volkskunde. Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego. Katowice 2016

Redakcje prac zbiorowych:

  • Polska-Słowacja. Pogranicze kulturowe i etniczne, „Archiwum Etnograficzne”, t. 49, red. R. Stolična, A. Pieńczak, Z. Kłodnicki, Polskie Towarzystwo Ludoznawcze – Uniwersytet Wrocławski – Uniwersytet Śląski, Wrocław – Cieszyn 2009, 264 s.; ISBN: 978-83-87266-77-6
  • Zwyczaje, obrzędy i wierzenia związane z narodzeniem i wychowaniem dziecka, t. 9, cz. I. W:  Zwyczaje, obrzędy i wierzenia urodzinowe, „Komentarze do Polskiego Atlasu Etnograficznego”, red. Z. Kłodnicki, A. Pieńczak, Polskie Towarzystwo Ludoznawcze – Uniwersytet Wrocławski – Uniwersytet Śląski, Cieszyn – Wrocław 2010, 384 s., 84 mapy; ISBN: 978-83-87266-58-5
  • Dziedzictwo kulturowe jako klucz do tożsamości pogranicza polsko-czeskiego na Śląsku Cieszyńskim, „Bibliotheca Ethnologiae Europae Centralis”, t. 1, red. H. Rusek, A. Pieńczak, J. Szczyrbowski, Uniwersytet Śląski, Cieszyn – Katowice – Brno 2010, 414 s.; ISBN: 978-83-60431-52-8
  • Etnologiczne i antropologiczne obrazy świata – konteksty i interpretacje. Prace ofiarowane Profesorowi Zygmuntowi Kłodnickiemu w 70. rocznicę urodzin, red. H. Rusek, A. Pieńczak, Uniwersytet Śląski, Cieszyn – Katowice 2011, 406 s.; ISBN: 978-83-60431-62-7
  • Etnologia bez granic. Ethnology without borders, red. A. Pieńczak, E. Diakowska, Uniwersytet Śląski, Cieszyn 2012, 317 s.; ISBN: 978-83-60431-73-3
  • Zwyczaje, obrzędy i wierzenia związane z matką i dzieckiem, t. 9, cz. II. W:  Zwyczaje, obrzędy i wierzenia urodzinowe, „Komentarze do Polskiego Atlasu Etnograficznego”, red. Z. Kłodnicki, A. Pieńczak, Polskie Towarzystwo Ludoznawcze – Uniwersytet Wrocławski – Uniwersytet Śląski, Cieszyn – Wrocław, 216 s., 86 map; ISBN: 978-83-60431-80-1, 978-83-87266-59-2

 

Artykuły naukowe:

 

  • Wybrane elementy obrzędu zaślubin na pograniczu polsko-słowackim. W: Uczeń na pograniczu polsko-słowackim (wespół z A. Drożdż), red. I. Nowakowska-Kempna, Akademia Techniczno-Humanistyczna, Bielsko-Biała 2007, s. 193-205; ISBN: 978-83-60714-33-1
  • Polsko-słowackie pogranicze jako przestrzeń wielokulturowa. W: Uczeń na pograniczu polsko-słowackim, red. I. Nowakowska-Kempna, Akademia Techniczno-Humanistyczna, Bielsko-Biała 2007, s. 53-61; ISBN: 978-83-60714-33-1
  • Krajobraz kulturowy a tożsamość lokalna mieszkańców katowickich dzielnic. W: Miasto w obrazie, legendzie, opowieści, „Archiwum Etnograficzne”, t. 48, red. R. Godula-Węcławowicz, Polskie Towarzystwo Ludoznawcze – Uniwersytet Wrocławski, Wrocław – Kraków 2008, s. 135-150; ISBN: 978-83-87266072-1; ISNN 0066-68-58
  • Sposoby rozpoznawania domniemanych czarownic (w świetle badań Polskiego Atlasu Etnograficznego), „Lud”, t. 92 (2008), s. 215-233; ISSN 0076-1435
  • Dorobek Pracowni Polskiego Atlasu Etnograficznego w Cieszynie,„Twórczość Ludowa. Kwartalnik Stowarzyszenia Twórców Ludowych”, R. XXIV, nr 3-4, red. J. Adamowski, Zarząd Główny Stowarzyszenia Twórców Ludowych, Lublin 2009, s. 39-43; ISSN 0860-4126
  • Tradycyjna obrzędowość weselna jako źródło poznania stosunków kulturowych zachodniej części pogranicza polsko-słowackiego (wespół z A. Drożdż, K. Jakubiková),  W: Polska-Słowacja. Pogranicze kulturowe i etniczne, „Archiwum Etnograficzne”, t. 49,  red. R. Stolična, A. Pieńczak, Z. Kłodnicki, Polskie Towarzystwo Ludoznawcze – Uniwersytet Wrocławski – Uniwersytet Śląski, Wrocław – Cieszyn 2009, s. 177-202; ISBN: 978-83-87266-77-6
  • Czynniki wpływające na kształtowanie się poczucia więzi regionalnej mieszkańców Cisownicy. W: Tożsamość etniczna i kulturowa Śląska w procesie przemian, red. H. Rusek, A. Drożdż, „Prace i Materiały Etnograficzne”, t. 36, Uniwersytet Śląski – PTL – Uniwersytet Wrocławski i in., Wrocław – Cieszyn 2009, s. 211-224; ISBN: 978-83-87266-87-5; ISNN 0079-475
  • Stan badań Polskiego Atlasu Etnograficznego nad obrzędowością narodzinową. W: Między kulturą ludową a masową: historia, teraźniejszość i perspektywy badań, red. T. Smolińska, Kraków – Opole 2010, s. 121-134
  • Rola i znaczenie pożywienia w życiu kobiety ciężarnej. W: Historie kuchenne. Rola i znaczenie pożywienia w kulturze,red. R. Stolična, A. Drożdż, „Bibliotheca Ethnologia Ethnografie Centralis”, t. 2, Uniwersytet Śląski, Cieszyn 2010, s. 215-235; ISBN: 978-83-60431-51-1
  • Dziedzictwo kulturowe w świadomości mieszkańców Istebnej - obrzędowość urodzinowa w procesie przemian. W: Dziedzictwo kulturowe jako klucz do tożsamości pogranicza polsko-czeskiego na Śląsku Cieszyńskim,red. H. Rusek, A. Pieńczak, J. Szczyrbowski, „Bibliotheca Ethnologia Ethnografie Centralis”, t. 1, Uniwersytet Śląski, Cieszyn – Katowice – Brno 2010, s. 355-369; ISBN: 978-83-60431-52-8
  • Rodzice chrzestni (wespół z P. Kopp). W: Zwyczaje, obrzędy i wierzenia związane z narodzeniem i wychowaniem dziecka, „Komentarze do Polskiego Atlasu Etnograficznego”, t. 9: Zwyczaje, obrzędy i wierzenia urodzinowe, cz. 1, red. Z. Kłodnicki, A. Pieńczak, Polskie Towarzystwo Ludoznawcze – Uniwersytet Śląski – Uniwersytet Wrocławski, Cieszyn – Wrocław 2010, s. 263-321; ISBN: 978-83-87266-58-5
  • Пенчак A., 2010: Картографирование явлений культуры: «Kомментарии к польскому этнографическому атласу» „Живая Старина” (4), s. 60-63; ISNN 0204-3432
  • Magia Alkmeny w polskiej obrzędowości narodzinowej i pogrzebowej (w świetle badań Polskiego atlasu etnograficznego) (wespół z E. Diakowską), „Ethnologia Europae Centralis”, t. 10 (2011), s. 43-54; ISBN 978-80-903911-1-6
  • Food in the life of a pregnant woman – an analysis of the studies for the Polish Ethnographic Atlas. W: Dilemnas of old and contemporary culture in ethnograghical and anthropological discourse, ed. H. Rusek, „Bibliotheca Ethnologiae Europae Centralis”, t. 3, University of Silesia, Cieszyn – Katowice 2011, s. 146-154; ISBN 978-83-60431-64-1
  • Metoda etnogeograficzna w badaniach  atlasowych ośrodka wrocławskiego i cieszyńskiego - kontynuacja i zmiana,  „Zeszyty Wiejskie”, t. XVI (2011), s. 154-167; ISNN: 1506-6541
  • Specyfika materiałów źródłowych Polskiego atlasu etnograficznego. W: Etnologiczne i antropologiczne obrazy świata – konteksty i interpretacje. Prace ofiarowane Profesorowi Zygmuntowi Kłodnickiemu w 70. rocznicę urodzin, red. H. Rusek, A. Pieńczak, Uniwersytet Śląski, Cieszyn – Katowice 2011, s. 41-61; ISBN: 978-83-60431-62-7
  • Wybrane kapliczki i krzyże przydrożne jako pomniki pamięci w krajobrazie kulturowym Śląska Cieszyńskiego. W: Krzyże i kapliczki przydrożne jako znaki społecznej, kulturowej i religijnej pamięci, red. J. Adamowski, M. Wójcicka, Wydawnictwo UMCS, Lublin 2011, s. 153-166; ISBN: 978-83-7784-096-2
  • Polski Atlas Etnograficzny – dawne i współczesne badania dziedzictwa kulturowego wsi polskiej (wespół z E. Diakowską-Kohut), „Ethnologia Europae Centralis”, t. 11 (2013), s. 63-69; ISBN: 978-80-903911-4-7
  • Symbolika przejścia a kobieta ciężarna w obrzędowości urodzinowej. W: Droga w języku i kulturze. Analizy antropologiczne, red. J. Adamowski, K. Smyk, Wydawnictwo UMCS, Lublin 2011, s. 67-80; ISBN: 978-83-7784-094-8
  • Żywotność praktyk magicznych na przykładzie sposobów ochrony dzieci przed urokiem (przygotowano z materiałów „Polskiego Atlasu Etnograficznego”). W: Etnologia na granicy. Dorobek ośrodka etnologicznego UŚ, „Studia Etnologiczne i Antropologiczne”, t. 11, red. I. Bukowska-Floreńska, G. Odoj, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice 2011, s. 231-243; ISNN: 0208-6336; 1506-5790
  • Zwyczaje związane z karmieniem dziecka piersią. W: Zwyczaje, obrzędy i wierzenia związane z matką i dzieckiem, „Komentarze do Polskiego Atlasu Etnograficznego”, t. 9: Zwyczaje, obrzędy i wierzenia urodzinowe, cz. 2, red. Z. Kłodnicki, A. Pieńczak, Polskie Towarzystwo Ludoznawcze – Uniwersytet Śląski – Uniwersytet Wrocławski, Cieszyn – Wrocław 2013, s. 78-99; ISBN: 978-83-60431-80-1, 978-83-87266-59-2
  • Czynności magiczne ułatwiające poród. W: Zwyczaje, obrzędy i wierzenia związane z matką i dzieckiem, „Komentarze do Polskiego Atlasu Etnograficznego”, t. 9: Zwyczaje, obrzędy i wierzenia urodzinowe, cz. 2, red. Z .Kłodnicki, A. Pieńczak, Polskie Towarzystwo Ludoznawcze – Uniwersytet Śląski – Uniwersytet Wrocławski, Cieszyn – Wrocław 2013, s. 67-77; ISBN: 978-83-60431-80-1, 978-83-87266-59-2
  • The Polish Ethnographic Atlas: Research Achievements and Prospects. „Ethnologia Actualis”, vo. 15 (2015), issue 2 (Dec), s. 81-94; DOI: 10.1515/eas-2015-0018 (dostępny online: http://www.degruyter.com/view/j/eas.2015.15.issue-2/eas-2015-0018/eas-2015-0018.xml?format=INT, data odczytu: 21.04.2016 
  • Możliwości interpretacyjne Polskiego atlasu etnograficznego i Atlas der deutschen Volkskunde - obrzędowość narodzinowa na Śląsku. „Ethnologia Europae Centralis”, t. 12 (2015), s. 160-178.
  • The collection of questionnaires concerning wild plants on the digital platformof the Polish Ethnographic Atlas. „Slovenský národopis”, vo. 15, issue 2 (2016), s. 228–240
  • Polski Atlas Etnograficzny – dokumentowanie, zachowanie i popularyzacja niematerialnego dziedzictwa kulturowego wsi polskiej. W: Narracja, obyczaj, wiedza... O zachowaniu niematerialnego dziedzictwa kulturowego, red. A. Przybyła-Dumin, Muzeum „Górnośląski Park Etnograficzny w Chorzowie”, Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, Narodowy Instytut Dziedzictwa, Chorzów-Lublin-Warszawa, s. 205-219; ISBN: 978-83-932093-7-8, 978-83-7784-895-1.

 Organizacja konferencji i spotkań:

  • konferencja międzynarodowa pt. Dziedzictwo kulturowe jako klucz do tożsamości pogranicza polsko-czeskiego na Śląsku Cieszyńskim. W 1200-lecie Cieszyna, 2010, Wydział Etnologii i Nauk o Edukacji UŚ, sekretarz konferencji, współorganizacja
  • jubileusz naukowy związany z uroczystym wręczeniem Księgi Pamiątkowej na 70. lecie urodzin dr hab. prof. UŚ Zygmunta Kłodnickiego (spotkanie międzynarodowe), Wydział Etnologii i Nauk o Edukacji, 2011, współorganizacja

Udział w konferencjach:

  • konferencja międzynarodowa pt. Polska-Słowacja. Pogranicze kulturowe i etniczne, organizator: PTL Mszana Dolna, 20-23 września 2007. Referat nt. Tradycyjna obrzędowość weselna jako źródło poznania stosunków kulturowych zachodniej części pogranicza polsko-słowackiego (wespół z A. Drożdż, K. Jakubikova)
  • interdyscyplinarna konferencja studencka: Brud i człowiek. Dzieje niechcianej przyjaźni, organizator: Koło Naukowe Studentów Archeologii UJ, Kraków, 8-9 maja 2008. Referat nt.  Zakazy tabuiczne i praktyki magiczne związane z  ekskrementami i innymi nieczystościami w polskiej obrzędowości urodzinowej
  • konferencja międzynarodowa pt. Tożsamość kulturowa Śląska w procesie przemian, organizator: Wydział Etnologii i Nauk o Edukacji Uniwersytet Śląski, Cieszyn, 19-20 września 2008. Referat nt.Czynniki wpływające na kształtowanie się poczucia tożsamości lokalnej mieszkańców Cisownicy,
  • konferencja międzynarodowa pt. Miasto w obrazie, legendzie, opowieści..., organizator: Zarząd Główny, krakowski oddział PTL, Komisja Etnograficzna PAN, Polskie Towarzystwo Etnologii Miasta, Kraków, 25-27 września 2008. Referat nt. Krajobraz kulturowy a tożsamość lokalna mieszkańców katowickich dzielnic
  • konferencja krajowa pt. Krzyże i kapliczki przydrożne jako znaki kulturowej, społecznej i religijnej pamięci, organizator: Zakład Kultury Polskiej Instytutu Kulturoznawstwa UMCS, Lublin, 17-18 listopada 2008. Referat nt. Wybrane kapliczki i krzyże przydrożne jako pomniki pamięci w krajobrazie kulturowym Śląska Cieszyńskiego
  • konferencja międzynarodowa pt. Historie kuchenne. Rola i znaczenie pożywienia w kulturze, organizator: Zakład Etnologii i Geografii Kultury Instytutu Etnologii i Antropologii Kulturowej UŚ, Cieszyn 19-20 czerwca 2009. Referat nt. Rola i znaczenie pożywienia w życiu kobiety ciężarnej
  • konferencja międzynarodowa pt. Dziedzictwo kulturowe jako klucz do tożsamości pogranicza polsko-czeskiego na Śląsku Cieszyńskim. W 1200-lecie Cieszyna, organizator: Wydział Etnologii i Nauk o Edukacji UŚ, Kongres Polaków w Republice Czeskiej, Cieszyn, 21 kwietnia 2010. Referat nt. Dziedzictwo kulturowe w świadomości mieszkańców Istebnej-obrzędowość narodzinowa w procesie przemian
  • konferencja międzynarodowa pt. Droga w języku i kulturze, organizator: Katedra Kulturoznawstwa UMCS, Lublin, 15-16 listopada 2010. Referat nt. Symbolika przejścia w polskiej obrzędowości narodzinowej
  • konferencja międzynarodowa pt. Niematerialne dziedzictwo kulturowe: źródła – wartości – ochrona, organizator: Katedra Kulturoznawstwa UMCS, Lublin, 25-26 listopada 2012. Referat nt. Polski Atlas Etnograficzny – dawne i obecne badania dziedzictwa kulturowego wsi polskiej
  • konferencja międzynarodowa pt. Narracja, obyczaj, wiedza …O zachowaniu niematerialnego dziedzictwa kulturowego, organizator: Muzeum „Górnośląski Park Etnograficzny” w Chorzowie, Śląskie Centrum Dziedzictwa Kulturowego, Wydział Etnologii i Nauk o Edukacji Uniwersytetu Śląskiego w Cieszynie, Chorzów, 11-12 czerwca 2014. Referat nt. Polski Atlas Etnograficzny – dokumentowanie, zachowanie i popularyzacja niematerialnego dziedzictwa kulturowego wsi polskiej
  • konferencja międzynarodowa:Polska i ukraińska etnologia dzisiaj. Kontynuacje i perspektywy, organizator: Zarząd Główny Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego (Wrocław), Instytut Narodoznawstwa Narodowej Akademii Nauk Ukrainy (Lwów), Muzeum Etnografii i Przemysłu Artystycznego (Lwów), Lwów 24-25 września 2015. Referat nt. Polski Atlas Etnograficzny" – w 70-lecie działalności naukowo-badawczej
  • kongres międzynarodowy: Ways of Dwelling: Crisis - Craft - Creativity. Referat pt.: The digital platform of The Polish Ethnographic Atlas - from the Project for the Accomplishment, panel: Ethnocartography revisited (26-30 marzec 2017).

Granty:

  • Podania i legendy Śląska Cieszyńskiego, 2005: Euroregion Śląsk Cieszyński – Těšinské Slezsko – grant zespołowy Phare CBC Polska-Czechy 2002 (nr PL/00-60/03/08), wykonawca (kierownik: dr hab. prof. UŚ Z. Kłodnicki, Uniwersytet Śląski Filia w Cieszynie); uczestnik kwerend bibliotecznych i archiwalnych; współautor (wraz z A. Drożdż i J. Kajfoszem) publikacji naukowej pt. Podania i legendy Śląska Cieszyńskiego. Antologia (red. J. Kajfosz, Z. Kłodnicki, Uniwersytet Śląski Filia w Cieszynie, Cieszyn 2005
  • Dziedzictwo kulturowe jako klucz do tożsamości pogranicza polsko-czeskiego na Śląsku Cieszyńskim. W 1200-lecie Cieszyna, 2009-2010: Euroregion Śląsk Cieszyński – Těšinské Slezsko, Program Operacyjny Współpracy Transgranicznej Republika Czeska – Rzeczpospolita Polska 2007-2013 (ŚĆ 3/28/09 Monit 1088), wykonawca (koordynator: prof. dr hab. H. Rusek, Wydział Etnologii i Nauk o Edukacji Uniwersytetu Śląskiego w Cieszynie; Bogdan Jakubek – Kongres Polaków w Republice Czeskiej); sekretarz, uczestnik badań archiwalnych i terenowych, współorganizator międzynarodowej konferencji naukowej, współuczestnik opracowania folderu promocyjnego, współredaktor (wraz z H. Rusek i J. Szczyrbowskim) monografii naukowej pt. Dziedzictwo kulturowe jako klucz do tożsamości pogranicza polsko-czeskiego na Śląsku Cieszyńskim; autor artykułu
  • Dziedzictwo narodowe i kulturowe, polskie ślady za granicą, 2012: Ministerstwo Spraw Zagranicznych RP Program „Polska – wszystko, co najważniejsze” (583-56-15-9), wykonawca (koordynator: Stowarzyszenie „Wspólnota Polska” Oddział Dolnośląski); współredaktor (wraz z G. Studnickim) drugiego wydania (poprawione i poszerzone) publikacji popularnonaukowej autorstwa Jana Szymika pt. Doroczne zwyczaje i obrzędy na  Śląsku Cieszyńskim (Czeski Cieszyn – Wrocław 2012)
  • The 1st International Convention for Ethnology and Cultural Anthropology Students from Central Europe-Small grant, 2012: Międzynarodowy Fundusz Wyszehradzki (11140108), wykonawca; współredaktor (wraz E. Diakowską-Kohut) monografii naukowej pt. Etnologia bez granic. Ethnology without borders
  • Polski Atlas Etnograficzny – opracowanie naukowe, elektroniczny katalog danych, publikacja zasobów w sieci Internet, etap I, 2014-2018: Narodowy Program Rozwoju Humanistyki (11H 13 0162 82), kierownik (Zakład Etnologii i Geografii Kultury, Instytut Etnologii i Antropologii Kulturowej w Cieszynie, Uniwersytet Śląski), finalizacja w styczniu 2018.

Członkostwo  w komisjach i towarzystwach naukowych

  • Sekcja Ludoznawcza Polskiego Związku Kulturalno-Oświatowego w Republice Czeskiej (od 2008) – członek 
  • Polskie Towarzystwo Ludoznawcze, oddział krakowski (od 2008-2009), członek
  • Polskie Towarzystwo Ludoznawcze, oddział cieszyński (od 2009), prezes (od listopada 2013, wcześniej – sekretarz; współinicjator)
  • członek rady wydawniczej czasopisma "Dziedzictwo kulturowe wsi"

Nagrody i wyróżnienia:

  • nagroda II stopnia JM Rektora Uniwersytetu Śląskiego (2008)
  • nagroda II stopnia JM Rektora Uniwersytetu Śląskiego (2011)
  • stypendium Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego dla „wybitnego, młodego naukowca” (2012)

 

Opracowała A. Pieńczak