Przejdź do treści
Cyfrowe Archiwum Polskiego Atlasu Etnograficznego

Ankiety PAE z zielnikami

Najstarsze zbiory - ankiety z zielnikami z końca lat 40. XX wieku

Fot. 1. Najstarsze zbiory - ankiety z zielnikami z końca lat 40. XX wieku. Cieszyn, 6 czerwca 2013 (fot. Julia Agnieszka Szymala)

Ankiety z zielnikami - stan przed konserwacją. Cieszyn, 21 stycznia 2013 (archiwum PAE)

Fot. 2. Ankiety z zielnikami - stan przed konserwacją. Cieszyn, 21 stycznia 2013 (fot. Ł. B.)

Istotnym elementem kolekcji są ankiety z załączonymi zielnikami, pochodzące z końca lat 40. XX wieku (około 207 obiektów). Materiały te są unikatowe w skali europejskiej, co podkreślają szczególnie etnobotanicy (np. dr hab. prof. UR Łukasz Łuczaj) Ich wartość poznawczo-naukowa polega na tym, iż zbierano je w systematyczny sposób na większości terytorium kraju mniej więcej w jednakowym okresie, co pozwala na prace porównawcze. Wartość użytkowa tych obiektów jest jednak obecnie zaburzona, z uwagi na zły stan zachowania.

W celu  naukowego opracowania tych zbiorów w formie elektronicznego katalogu danych oraz udostępnienia ich w sieci Internet niezbędne są specjalistyczne prace konserwacyjne. Podstawowym zagrożeniem dla trwałości tych obiektów jest bowiem wykruszanie się zasuszonych roślin przyklejonych do kart broszury. Równie istotnym czynnikiem niszczącym jest silne zakwaszenie papieru, mocno pożółkłego, kruchego, o znacznie obniżonej wytrzymałości mechanicznej. Liczne są drobne, przykrawędne naddarcia i ubytki, miejscowo znaczne. Karty są zagniecione – ich deformacja wynika z wklejenia roślin pomiędzy kartami. Widoczne są ślady kleju i miejscowo rozmytego atramentu. Tam, gdzie rośliny były większe, doszło do wydarcia kart z grzbietu. Działania konserwatorskie są niezbędne do właściwego przeprowadzenia prac digitalizacyjnych, gdyż zabezpieczą obiekty przed utratą zarówno roślin, jak i samego papierowego podłoża. W efekcie zostaną powstrzymane procesy destrukcyjne.